محسن امين‌‏زاده،‌‏ معاون آسيا و اقيانوسيه وزارت امور خارجه دولت اصلاحات در نشست سازمان دانش‌‏آموختگان ايران (ادوار تحکيم وحدت) به بررسي روند پرونده هسته‌‏اي ايران پرداخت.

امين‌‏زاده با انتقاد از عوام‌‏زدگي و مبهم بودن بحث هسته‌‏اي و مشکلات ناشي از اين دو عامل، گفت: ‌‏وقتي از يک راننده تاکسي در مورد برق هسته‌‏اي شنيدم که مي‌‏گفت "مثل اينکه نيروگاه برق هسته‌‏اي را ندادند در نتيجه برق قطع شده" تعجب نکردم، اما وقتي يک استاد دانشگاه در مورد قطعي برق از من سوال کرد، به او گفتم، اگر سالي 3000 مگاوات نيروگاه بسازند، برق قطع نمي‌‏شود، اما سه سال است که کلنگ حتي يک نيروگاه هم زده نشده و در نتيجه ما تا اينجا سه سال عقب هستيم و بديهي است با وجود تحريم، همچنان اين مساله ادامه خواهد داشت.

وي افزود: پس از اين توضيحات، آن استاد دانشگاه گفت که گويي قرار بوده نيروگاه هسته‌‏اي بوشهر راه بيفتد اما چون سوخت ارسال نشده، گير کار از همين جاست، من با تعجب گفتم، نيروگاه هسته‌‏اي بوشهر کلاً هزار مگاوات است و به طور قطع اين خاموشي‌‏ها،‌‏ هيچ ارتباطي به آن ندارد.

معاون آسيا و اقيانوسيه وزارت خارجه دولت خاتمي در ادامه با اشاره به انتقاد برخي صاحب‌‏نظران درباره مفيد بودن انرژي هسته‌‏اي براي يک کشور نفت‌‏خيز، گفت: پيشرفت صنعت هسته‌‏اي ايران با هزينه‌‏هايي که شده، مثبت بوده و باعث افزايش وجهه بين‌‏المللي ايران شده است.

امين‌‏زاده افزود: اگر بخواهيم توان هسته‌‏اي ايران را از اول انقلاب تا امروز تقسيم‌‏بندي کنيم، 65 درصد اين سهم را به دولت اصلاحات مي‌‏دهم، 25 درصد آن را به دولت‌‏هاي قبلي و 10 درصد هم سهم دولت فعلي است.

وي افزود: اينکه سهم دولت فعلي 10 درصد است، به خاطر اين است که دولت نهم فقط خط توليد را روشن نگه داشته و هيچ اتفاق جديدي در اين سه سال در اين صنعت نيفتاده است، چراکه مهم‌‏ترين اتفاق در يک صنعت،‌‏ قدرت توليدکنندگي است،‌‏ اتفاقي که سال‌‏ها پيش در دولت آقاي خاتمي رخ داد و ايشان هسته‌‏اي شدن ايران را اعلام کرد.

امين‌‏زاده تصريح کرد: از آن تاريخ تاکنون خط توليد اضافه شده و دولت نهم هر چند هزار سانترفيوژ که اضافه مي‌‏شود را يک بار ديگر جشن مي‌‏گيرد، مثل اينکه موتور ماشين توليد کنيم، بعد براي هر هزار تايي که اضافه مي‌‏شود، دوباره جشن بگيريم.

اين تحليلگر سياسي با اشاره به بحران اخير که طي اين سه سال افزايش يافته است، گفت: دولت نهم به ازاي 10 درصد پيشرفت هسته‌‏اي که داشته، 70 درصد بحران را افزايش داده است.

وي افزود: پنج سال قبل تصور حمله به ايران از اساس موضوعيت نداشت و احتمال حمله به ايران از ذهن همه خارج شده بود اما امروز متاسفانه به يک سوژه و موضوع روز تبديل شده است. طرح اين موضوع،‌‏ موقعيت ايران را تخريب مي‌‏کند، در واقع 70 درصد اين بحران ناشي از رفتار دولتي است که 10 درصد از سهم پيشرفت هسته‌‏اي ايران را دارد.

معاون اسبق وزارت امور خارجه با اشاره به ارتقاي موقعيت ايران طي 10 سال اخير در نظام بين‌‏الملل، گفت: اين ارتقا، ناشي از هنرمندي ديپلمات‌‏ها يا سياست‌‏هاي دقيق ما نبود بلکه به استفاده درست ما از فرصت‌‏هاي پيش‌‏آمده بازمي‌‏گردد، نه سياست‌‏هاي خاص ايران.

امين‌‏زاده با اشاره به شرايط کنوني منطقه، اظهار داشت: فروپاشي شوروي سابق در شمال ايران (دهه 90) از يک سو و حمله آمريکا به افغانستان و عراق از سوي ديگر،‌‏ موجب شده که ايران در موقعيتي قرار بگيرد که هيچ همسايه بحران‌‏ساز يا تهديدکننده‌‏اي نداشته باشد؛ وضعيتي که در 200 سال گذشته بي‌‏سابقه است. به همين خاطر ايران يک کشور توانمند شده و به طور غير قابل باوري دوستان ما در کشورهايي بر سر کار آمده‌‏اند که مورد تهاجم آمريکا قرار گرفته‌‏اند و اينها از عوامل ارتقاي سطح بين‌‏المللي ايران است، البته ايران بسياري از فرصت ها را ـ به‌‏ويژه در دولت اخير ـ از دست داده و درست استفاده نکرده است.

وي افزود: ارتقاي موقعيت ايران که پس از 11 سپتامبر شکل گرفت،‌ مي‌‏توانست به آمريکا کمک کند، به‌‏ويژه اگر اثبات مي‌‏کرد که ايران در مسير توليد سلاح هسته‌‏اي قرار گرفته است، اما در دوره اصلاحات با سياست‌‏هاي اعتمادساز اين وضعيت مهار شد چون دولت آقاي خاتمي موفق به اعتمادسازي شد و به سمتي رفت که در جناح مقابل ايران رخنه ايجاد کند. نه‌‏تنها اروپايي‌‏ها مخالف هر گونه برخورد با ايران بودند بلکه در درون دولت آمريکا هم اختلاف نظرهاي جدي به وجود آمد.

معاون اسبق آسيا و اقيانوسيه وزارت خارجه، اظهار داشت: ما در وزارت خارجه تلاش کرديم تا همه را به نقش آمريکا توجه دهيم و بگوييم که بازيگر رقيب ما تلاش مي‌‏کند تا ايران را بسيار خطرناک جلوه دهد و اگر ايران رفتار خود را به شکلي جلوه دهد که نتواند اعتمادسازي کند، کمک بزرگي به ايالات متحده مي‌‏کند تا اجماع جهاني عليه ايران ايجاد کند. ولي متاسفانه طي اين چند سال کاملاً در مسيري رفتيم که به تندروهاي آمريکا کمک کرد تا ايران را چهره‌‏اي خطرناک و تهديدکننده جلوه دهند و اجماعي عليه ما به وجود آوردند که منجر به رفتن پرونده ايران به شوراي امنيت و قطعنامه آنها شد.

امين‌‏زاده در پاسخ به سوالي مبني بر اينکه،‌‏ آيا 5/2 سال تعليق از سوي ايران در دولت آقاي خاتمي،‌ صرفاً امتيازدهي ايران محسوب مي‌‏شود بدون اينکه امتيازي نصيب ما شده باشد؟ گفت: آمريکا در دنيا، جوي به راه انداخته بود که اثبات نمايد، ايران به دنبال سلاح اتمي است. حال، تکليف ايران در چنين شرايطي چيست؟ طبيعتاً ما که به سمت توانمندي بزرگي رفتيم، بيش از همه نيازمند اعتمادسازي هستيم. ما بايد اثبات مي‌‏کرديم که به دنبال سلاح اتمي، تهديد صلح جهاني و همسايه‌‏هاي خود نيستيم و يک کشور اعتمادساز هستيم.

اين تحليلگر سياسي در ادامه، استراتژي‌‏هاي ژاپن را با کره شمالي مقايسه کرد و گفت: ژاپن دولتي است که سومين توان هسته‌‏اي جهان را دارد و بسيار هم ـ به خاطر سابقه ماجراجويي‌‏اش ـ به او مشکوک بودند، 20 سال طول ‌‏کشيد تا آژانس پذيرفت ژاپن به دنبال ساخت سلاح نيست، از سوي ديگر کره شمالي که فکر مي‌‏کرد اگر بمب بسازد در دنيا از او حساب مي‌‏برند، برخلاف ژاپن،‌‏ به يکي از بدبخت‌‏ترين کشورهاي دنيا تبديل شده است.

وي افزود: به همين دليل ما در آن دوره اعتقاد داشتيم که بايد در جهت اعتمادسازي حرکت کنيم، حال اگر لازم بود با تعليق،‌ مذاکره،‌‏ يارگيري و ارتباط با اروپا به اين مهم دست يابيم، به طور قطع بايد چنين کاري مي‌‏کرديم. البته ما در آن دوره مهلت داديم تا بازرسان آژانس بازرسي کنند، هر چند در آن دوره تعليق - همانطور که در خاطرات آقاي حسن روحاني آمده - ما هم ucf اصفهان و هم سانتريفيوژها را تکميل کرديم و البته همه اين فعاليت‌‏ها در مسير اعتمادسازي بوده است.

معاون وزير امورخارجه دولت اصلاحات تصريح کرد: ما هرگز نگفتيم با تعليق، چيزي گير ما آمده، بلکه اگر در آن دوره تعليق نمي‌‏کرديم، تمام فرصت عظيمي که در اختيار کشور قرار گرفته بر سر ما خراب مي‌‏شد. در واقع، بازي روابط بين‌‏الملل در دنيا قواعد و آداب مخصوص به خود را دارد و اگر بر اساس آن حرکت کنيم، براي کشورفرصت به دست مي‌‏آوريم و اگرغلط عمل کنيم، تهديد به وجود مي‌‏آيد.

معاون آسيا و اقيانوسيه وزارت خارجه دولت خاتمي در پاسخ به سوالي مبني بر ضعف تيم ديپلماتيک هسته‌‏اي، گفت: نوعي نخبه‌‏ستيزي در نهادهاي مختلف از جمله سياست خارجي رخ داده و بسياري از مديراني که 30 سال در وزارت خارجه بودند، کنار گذاشته شده‌‏اند و کساني بر سر کار آمده‌‏اند که در تمام عمرشان،‌‏ وزير خارجه نديده‌‏اند، چه برسد به اينکه توان مذاکره داشته باشد. وقتي مديري به يکباره شش رتبه ارتقا پيدا کند، به طور قطع کيفيت حرفه‌‏اي هم تنزل پيدا مي‌‏کند.