در حالي كه دانشجويان دانشگاههاي تهران در حال ورود به فصل امتحانات هستند و دانشگاهها نيز به همين خاطر ‏به حال نيمه‌تعطيل درآمده‌اند، گزارش‌هاي رسيده حاكي از آن است كه مسئولان دانشگاه تهران تصميم گرفته‌اند با ‏استفاده از فرصت عزاداري‌هاي ماه محرم، پروژه "دفن شهدا در دانشگاهها" را در اين دانشگاه نيز اجرا كنند. اين ‏تصميم در حالي براي "دانشگاه مادر" اتخاذ شده كه دفن شهدا در بسياري از دانشگاههاي کشور با واكنش‌هاي تند ‏دانشجويان مواجه شده و در مواردي به درگيري انجاميده است.‏

شوراي فرهنگي دانشگاه تهران كه متشكل از رئيس، معاونان دانشگاه و نيز اعضايي از نهاد نمايندگي رهبري، ‏بسيج اساتيد، بسيج دانشجويي و انجمن اسلامي است، در جلسه اخير خود تصويب كرد كه با همكاري بنياد حفظ ‏آثار و ارزشهاي دفع مقدس، جنازه تعدادي از شهداي گمنام در محوطه دانشگاه تهران به خاك سپرده شوند.‏

محمدمهدي مقام‌فر، فرمانده بسيج دانشجويي اين دانشگاه، با اعلام خبر مذكور به خبرگزاري مهر، از تاكيد اين ‏شورا بر انجام اين كار در ماه محرم امسال (9 دي تا 8 بهمن) خبر داده و در عين حال ابراز اميدواري كرده كه ‏تصميم‌گيري درباره جزئيات و نحوه عملياتي شدن دفن شهدا نيز سريعتر به نتيجه برسد.‏

قمصري، معاون دانشجويي و فرهنگي دانشگاه تهران نيز پيش‌تر از تشكيل كارگروهي خبر داده بود كه دفن شهدا ‏در دانشگاه تهران را پيگيري مي‌كند. وي كه مدت زيادي از انتصابش به اين سمت نگذشته است، به فضاي شمالي ‏مسجد دانشگاه تهران به عنوان مكان در نظر گرفته شده براي استقرار قبر شهدا اشاره و در عين خاطرنشان كرده ‏بود كه اين گزينه قطعي نيست.‏

‎‎پرديس اشغال شده‎‎

فضاي شمالي محوطه مياني پرديس مركزي دانشگاه تهران در حالي براي ايجاد قبر شهدا در نظر گرفته شده كه ‏فضاي جنوبي اين محوطه نيز از سال‌ها پيش تا امروز به برگزاري نمازجمعه تهران اختصاص يافته و از دسترس ‏دانشجويان خارج شده است.‏

بدين ترتيب دانشجويان دانشگاه تهران كه اكنون از تصميم ناگهاني دولت اصولگرا براي دفن شهيد در اين دانشگاه ‏خبردار شده‌اند، سالهاست كه شاهدند فضاي متعلق به زمين چمن دانشگاه از اختيار مسئولان دانشگاه خارج شده و ‏در اختيار سپاه پاسداران قرار گرفته است.‏

حضور نيروهاي مسلح سپاهي در اين محل، همواره باعث نارضايتي دانشجويان بوده و در مواردي اعتراض آنها ‏را به همراه داشته است. بخصوص هشت سال پيش در سال 79 وقتي ازدحام دانشجويان در يك تجمع دانشجويي ‏باعث شد كه مامور سپاهي محافظ محوطه نمازجمعه به آنان اخطار دهد و سپس در محوطه دانشگاه اقدام به شليك ‏تير هوايي كند، خشم دانشجويان برانگيخته شد.‏

اندكي پس از اين رخداد، انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاه تهران در نامه‌اي به رهبر نظام، خواستار آن شد كه ‏اين محوطه به دانشگاه بازگردانده و مراسم نمازجمعه براي هميشه به محل مصلاي تهران منتقل شود؛ اما اين ‏خواسته دانشجويان هنوز هم جامه عمل نپوشيده است.‏

‎‎اقدام ارزشي يا سوء استفاده؟‎ ‎

پروژه دفن شهدا در دانشگاهها و فضاهاي عمومي كه با روي كار آمدن دولت احمدي‌نژاد آغاز شده، مستقيما توسط ‏وزارت علوم هدايت مي‌شود؛ مسئولان اين وزارتخانه معتقدند دفن شهدا يك حركت ارزشي و فرهنگي است كه به ‏اسلامي شدن فضاي دانشگاهها كمك مي‌كند.‏

اين در حالي است كه چند ماه پيش فاش شد که "حميدرضا- ش" مسئول پروژه دفن شهيد در دانشگاهها كه مشاور ‏وزير بود، از اوايل تابستان سال جاري به علت مفاسد اخلاقي از سمت خود بركنار شده است. جالب اينجاست كه ‏اين مسئول پروژه دفن شهدا كه متهم به فساد اخلاقي شده، مديركل امور شاهد و ايثارگر اين وزارتخانه و مسئول ‏كميته انضباطي مركزي نيز بوده است.‏

دانشجويان معتقدند دولت نهم با اين اقدام، قصد استفاده ابزاري از حرمت شهيدان را دارد. دو ماه پيش، پس از آنكه ‏جنازه چند شهيد گمنام در دانشگاه تربيت مدرس دفن شد، يك بيانيه بي‌نام در اين دانشگاه منتشر شد كه در آن آمده ‏بود: "چند صباحي است بنياد شهيد و بنياد حفظ و نشر آثار دفاع مقدس طرحي براي زيباسازي قبور شهدا ارائه ‏كرده... آيا اين سطحي‌نگري نيست؟ آيا مفاهيم جنگ به ميزان كافي نشر يافته‌اند كه پول آن را به بازسازي قبور ‏شهدا اختصاص داده‌اند؟ آيا خانواده‌ي شهدا همگي از لحاظ مالي قادر به تامين حداقل‌هاي زندگي هستند؟ آيا اين ‏مسئولان از وضعيت برخي فرزندان شهدا خبر دارند كه پول‌هاي چندميلياردي براي بازسازي و نوسازي قبور ‏شهدا، ساخت تنديس در مكان‌هاي مختلف، طرح پدران آسماني و... خرج مي كنند؟"‏

‎‎اعتراضات بي‌حاصل‎‎

خبرنامه اميركبير روز گذشته با اشاره به موضوع جدي شدن تدفين شهيد در دانشگاه تهران، تصريح كرد كه: ‏‏"دفن شهيد در اكثر دانشگاههايي كه صورت گرفته است، با اعتراضات فراوان دانشجويان روبه‌رو بوده است."‏

اشاره اين سايت به اعتراضاتي است كه پيش از اين عليه پروژه دفن شهدا در دانشگاهها صورت گرفته است. اين ‏پروژه از سال 86 در دانشگاههاي صنعتي شريف، اصفهان، قزوين، شهيد بهشتي و شهركرد آغاز شد و در سال ‏جاري نيز در دانشگاههاي يزد، آزاد كرج، همدان و تربيت مدرس ادامه يافت.‏

تندترين واكنش دانشجويان به دفن شهدا، در روزهاي پاياني سال 84 و در اولين تلاش وزارت علوم دولت ‏احمدي‌نژاد براي دفن شهيد در دانشگاه صنعتي شريف رخ داد كه به درگيري مستقيم نيروهاي بسيجي با دانشجويان ‏منجر شد و در نهايت با حمله عناصر غير دانشجو به داخل اين دانشگاه، دولت نهم موفق شد باب اختصاص فضاي ‏دانشگاه به قبر شهدا را باز كند.‏

اين در حالي بود كه احمدي‌نژاد و همفكرانش پيش از راهيابي به رياست‌جمهوري هم تصميم گرفته بودند در دهها ‏ميدان شهر تهران براي دفن شهيدان قبر بكنند، اما مقاومت دولت و مجلس اصلاح‌طلب باعث عقب‌نشيني آنها شد.‏
اما با روي كار آمدن دولت نهم، اين پروژه، هم در فضاي شهري و هم در محيط‌هاي دانشگاهي، با موفقيت ‏پيگيري شد و بر اساس يك آمار نه چندان تازه، تنها در سطح شهر تهران و در بافت مسكوني شهر، دست‌كم 100 ‏شهيد گمنام دفن شده‌اند. براي دفن شهدا نه فقط در مساجد و امامزاده‌ها، بلكه در دانشگاهها و فضاهاي عمومي ‏همچون پارك‌ها و كوهستان نيز مكان‌هايي اختصاص يافته است.‏

اكنون مسئولان در حالي تصميم به دفن شهيد در مهمترين دانشگاه كشور گرفته‌اند كه ناظران احتمال مي‌دهند اقدام ‏به اين كار نيز زمينه‌ساز اعتراضات جديد دانشجويي عليه سوء استفاده دولت احمدي‌نژاد از ارزشهاي مذهبي و ‏ملي باشد.‏

خبرنامه اميركبير در اين باره پيش‌بيني كرد: "به نظر مي رسد با پيگيري سياست اسلامي نمايي در دانشگاه ها و ‏سوء استفاده از شهداي گمنام در دانشگاهها علي‌رغم اعتراضات گسترده دانشجويان، طرح مسئله دفن شهدا در ‏دانشگاه تهران، اعتراض دوباره دانشجويان را به همراه داشته باشد، كه تنها مسئول اين كار سياستهاي نادرست ‏حاكميت در بازي با ارزشهاست."‏

¤ مریم زمانی